Vanochtend (maandag 22 april) is de besluitvorming over de locaties van het Politiedienstencentrum (PDC) bekendgemaakt. De collega’s op de werkvloer zijn stomverbaasd. Terecht. Waar is de impliciete belofte van minister Opstelten aan de Tweede Kamer om het PDC op drie locaties te vestigen? Locaties die binnen anderhalf uur woon-werkverkeer door collega’s te bereiken zijn? Niets van dit alles. Alles is opgesplitst in grote brokken. Een paar voorbeelden. Het salarisbureau naar Zwolle, informatievoorziening naar Eindhoven en Rotterdam wordt de hoofdvestiging van het PDC.

Het is hartstikke duidelijk dat de criteria voor de keuzes zijn gezocht bij de resultaten. Bij mij thuis – en niet alleen daar – noemen ze dat een doelredenering. Dat is echt iets voor bedrijven als KPMG en Berenschot. Die maken naar wens van de opdrachtgever een plan dat op ‘onomstotelijke wijze’ naar de gewenste uitkomst redeneert. Maar zou de korpsleiding ook zoiets doen? Het antwoord is njae. Zelf zouden ze dat vermoedelijk niet doen. Maar wat blijkt, ze hebben iemand van KPMG ingehuurd die dat voor een werkelijk astronomisch bedrag, kennelijk zonder enige vorm van scrupules, wel doet. 

De redenaties zijn werkelijk tenenkrommend. Een willekeurig voorbeeld. De 871 FTE Informatie voorziening (IV) gaan naar Eindhoven. Dé reden: Eindhoven is een technologische kennisregio en dus is daar personeel te vinden. Nou woon ik toevallig in Eindhoven. Die gemeente noemt zichzelf brainport, omdat er een heleboel technologische bedrijven zitten. Dat klopt wel en niet. Technologiegigant Philips heeft de stad inmiddels de rug toegekeerd. Het enige wat van die multinational nog is te ontdekken, is het PSV-stadion en het net heropende Philips museumpje. En natuurlijk hebben (computer)chipsfabrikanten NXP en ASML er fikse vestigingen. Heel gespecialiseerde technologie is dat. Nou heb ik niet de indruk dat het maken van chips een kernactiviteit van de politie gaat worden. Hoewel, je weet het maar nooit. De redenering klopt natuurlijk voor geen meter, want er zijn universiteiten in heel Nederland die geschikt personeel afleveren en IV-techneuten wonen echt in heel Nederland. Het slaat gewoon helemaal nergens op.

Een ander voorbeeld. De staf komt in Rotterdam. Waarom? Simpel, dat is het dichtste bij Den Haag waar de korpsleiding zit. Nog nooit van een telefoon en vergaderen via skype gehoord zeker. De rest van Nederland leeft al in een tijd, waarin medewerkers steeds minder gebonden zijn aan tijd en plaats om hun werk te doen. Er zijn zelfs afspraken gemaakt dat telewerken mogelijk royaal wordt toegepast. Of kan dat bij de politie niet? Is die afspraak niets waard? Of ligt het aan het aanvalsplan ICT waar de minister zelf leiding aan zou gaan geven? Dat aanvalsplan is inmiddels in de loopgraven van de ICT vastgelopen.

Zou de korpsleiding echt zelf geloven wat ze schrijven? Ik hoop van niet. Dan hebben we pas echt een probleem. De collega’s op de werkvloer snappen heus wel dat er is geredeneerd naar de gewenste uitkomst. Dat er sprake is van een ernstige en chronische vorm van doelredenering simplisme. En de minister, gaat die het allemaal goed vinden? Laat die de collega’s gewoon stikken? Of gaat hij hier een stokje voor steken? Gaan Tweede Kamerleden hier nog vragen over stellen? Zouden die parlementariërs zich niet voor het lapje gehouden voelen door de excellentie?

Wat moet er gebeuren? Als ik korpschef was, ging ik een week alleen in een hoekje zitten, stond op, bood mijn excuus aan alle collega’s van de ondersteuning aan en kwam met een sociaal inrichtingsplan dat recht doet aan de impliciet gemaakte beloftes en toonde mij een goed werkgever. O ja, als bonus bonjourde ik die dure mijnheer van KPMG de laan uit.

GEEN GELD! Ik kan het niet meer horen. De minister en de top van de Nationale Politie denken dat het een mantra is die je als een chant moet uitvoeren. Voor de wat mindere Zen-types onder jullie, een mantra is een gedicht, woord of uitspraak die het midden houdt tussen een spreuk met een magisch effect en een gebed. Steeds herhaald heet het een chant. Zo wordt het gebruikt. Met het idee: als we het maar vaak genoeg herhalen, gaat iedereen het geloven. “We moeten € 230 miljoen op de ondersteuning bezuinigen. We hebben geen, geen geld, geen geld, geen geld, geen geld.”

De notities van de Nationale Politie proberen iedereen wijs te maken dat het toch echt veel beter is om een stuk of 3000 collega’s te lozen. Op heel wat plaatsen doen ze daar dan ook echt hun best voor. Onrust veroorzaken, zachte en minder zachte drang, als ze maar verdwijnen. Het aantal collega’s in de ondersteuning neemt dan ook met de dag af. Daar zullen sommigen bij de Nationale Politie vast van gaan glimmen. “Iets minder, te weinig geld, geld, geld.” 

Inmiddels weet ik wel beter. Met wagonladingen vol worden de externen binnen gekruid. Externen die bakken met geld kosten en waar voldoende collega’s voor zijn die dat werk prima zouden kunnen én vooral ook willen doen. Maar die worden op een zijspoor gerangeerd. Geloof mij, het gaat hier niet om enkelingen. Je moet wel een heel klein lettertype gaan gebruiken om al die externen op een A4 te krijgen. Wat valt bovendien op bij die externen? Het zijn vrij vaak saneerders. Geen verstand van het vak, maar wel van saneren. Behalve dat ze veel geld kosten, ontstaat er ook nog eens een hele vervelende sfeer op de werkvloer. Onzin vertellen ze soms ook. Dan wekken ze de indruk dat zij de bazen van de toekomst zijn. Wat mij betreft, lozen die types! Niet morgen, maar vandaag!

Bakken met geld vind je overigens  op nog veel meer plaatsen. Zo hebben we al eerder gereageerd op de veel te dure top van de ondersteuning, het onnodig gebruik van dienstauto’s met chauffeur en zo zijn er nog wel een paar pagina’s vol te schrijven. Van het geld dat overblijft, kunnen er vast een heleboel collega’s gewoon lekker blijven werken. Kunnen die alvast oefenen met de chant: “Ik heb fijn werk , fijn werk, fijn werk.”

Zolang er geen eind wordt gemaakt aan al dat geld over de balk smijten, houd ik in de gesprekken stug vol: “Er is geld genoeg, geld genoeg, geld genoeg.” Voor alle duidelijkheid: ER IS GELD GENOEG! Als je het aan de juiste dingen besteedt tenminste.

Op donderdag 14 maart organiseerde de BOPV voor de derde keer het BOA congres in Deurne. De dag had als thema: “Uniformiteit en Eigenheid, dat maak je zelf!”. Ik was net als ACP-vicevoorzitter Wiep van der Pal en zo’n 150 Toezichthouders en Handhavers aanwezig. Doel van de dag was om ervaringen uit te wisselen en kennis op te doen over het vak.

Als mij iets duidelijk is geworden deze dag, dan is het wel dat als het gaat om Toezicht en Handhaving er nog veel uitdagingen liggen. Zowel als het gaat om het imago van het vak als om de waardering en respect vanuit opdrachtgevers, zoals de overheid. Ook is meer uniformiteit nodig als het gaat om: bevoegdheden, kleding, voertuigen, salariëring, opleiding en bewapening. Weer terug naar het congres. Deze werd geopend met een paneldiscussie. Namens de ACP nam vicevoorzitter Wiep van der Pal, tevens verantwoordelijk voor de vakgroep THOR (Toezicht Handhaving Openbare Ruimte), aan het panel deel. De discussie ging over nut, noodzaak en risico’s van cameratoezicht en hoe zich dit verhoudt ten opzichte van toezichthoudende taken. Na een korte discussie, waarin eveneens ideeën uitgewisseld werden, kregen de aanwezigen de gelegenheid om de aanwezige stands te bezoeken. Van kleding en verbindingsmiddelen tot opleidingen. Hierna volgden diverse workshops met tussendoor een goedverzorgde lunch. 

Het was al met al een goede dag. Waarop ook het belang van een vakbond die opkomt voor individu en vak zichtbaar werd. Wil jij als ACP-lid werkzaam in toezicht en/of handhaving dat de ACP een keer langskomt bij jou op het werk? Stuur dan een e-mail naar: communicatie@acp.nl.

Politiemensen moeten meer ruimte krijgen. Daar wordt al jaren over gesproken. Meer ruimte voor de collega’s om zelf invloed te hebben op verschillende werkprocessen. Niet van bovenaf te horen krijgen wat je moet doen (top-down), maar binnen gestelde kaders zelf mogen invullen hoe je je werk wilt doen (bottom-up). In het noorden noemen wij dit ‘de professional terug op het voetstuk’. Met de komst van de Nationale Politie zou daar eindelijk meer ruimte voor komen. Ik zie helaas ontwikkelingen die daar wat mij betreft haaks op staan.

Zo woedt er sinds enige tijd een discussie onder politiemensen over het gebruik van social media door de politie. Vanuit de Nationale Politie is men op zoek naar eenduidigheid, ook voor wat betreft social media. Daar is op zich niets mis mee. Die eenduidigheid gaat alleen zo ver dat collega’s vriendelijk doch dringend worden verzocht hun account aan te passen volgens top-down gestelde regels. Eigen en soms populaire thematische accounts moeten verdwijnen. Wijkagenten mogen hun eigen foto gebruiken, maar overige collega’s die vanuit hun functie actief zijn op social media dienen het korpsembleem te gebruiken in plaats van een foto van henzelf.

Genoemde eenduidigheid gaat zelfs zover dat de organisatie graag de e-mailadressen en wachtwoorden van collega’s wil hebben, zodat zij te allen tijde de accounts kunnen beheren. Om te voorkomen dat er nep accounts worden gemaakt of om het account te kunnen verwijderen bij eventueel overlijden. Volgens mij zijn hier totaal andere middelen voor die de privacy van collega’s waarborgen. Denk aan een privacyfunctionaris. En waar ligt de grens van de gestelde regels voor gebruik van social media vanuit de werkgever? Veel collega’s laten immers via deze weg weten wat hen zowel privé als zakelijk bezighoudt. Mag ik het zakelijke niet meer noemen? Als ik dat wel doe, moet ik mijn eigen foto dan vervangen door een foto van het korpsembleem? En mag ik met korpsembleem laten weten wat mij privé bezighoudt?

Er schort nog wel een en ander aan duidelijke en eenduidige communicatie. Dat zie je terug in alle lagen van de organisatie door de ontstane ‘chaos’. De foto’s wisselen per dag van korpsembleem naar persoonlijke foto en andersom. Accounts worden aangepast of verdwijnen zelfs uit onvrede over dit nieuwe beleid. Mijn verbazing over de regelzucht was compleet toen ik ook nog eens een artikel op ons intranet las met de kop ‘Hallo, u spreekt met de politie’, waarin wordt ingegaan op ‘hoe en met welke tekst collega’s de telefoon dienen op te nemen’. Dat je het hier met elkaar over hebt, prima. Maar dit soort teksten op deze wijze bij de collega’s neerleggen, geeft niet het gevoel dat onze korpsleiding ons ziet als ‘professionele medewerker’. 

Hoe er wordt toegewerkt naar de gewenste cultuuromslag, noodzakelijk voor het welslagen van de Nationale Politie, baart mij grote zorgen. In mijn opleiding word ik keer op keer gewezen op het feit dat wanneer je wilt dat veranderingen slagen er sprake moet zijn van draagvlak. Mensen moeten nut en noodzaak inzien van een verandering. De vraag hoe je dit vervolgens doet, is volgens mij niet moeilijk te beantwoorden. Goed voorbeeld doet goed volgen. Je moet mensen meenemen in de veranderingsprocessen en hen vooral het gevoel geven dat hun mening ertoe doet. Dat ze belangrijk zijn. Dat ze hard nodig zijn. Geef de diender echt het gevoel dat hij of zij een professional is. Geef kaders waarbinnen collega’s kunnen werken en leg niet van bovenaf allerlei regels op. Ruimte geven aan de professionele medewerker. Wanneer gaan we dit nu eindelijk eens echt doen?!

Neem het volgende hypothetische geval. Een plaatsvervangend politiechef(fin) van een regionale eenheid, laten we zeggen in het zuiden van het land, weet dat er een regeling is over de beloning van de politietop. Door die regeling wordt het gebruik van dienstauto’s aan banden gelegd. Om over het gebruik van een chauffeur nog maar te zwijgen. Zo’n plaatsvervanger heeft ook eigenlijk helemaal geen auto met chauffeur nodig. Het werkgebied is tenslotte de regio en daar kun je gewoon met een auto van dienst doorheen crossen. Wel met eigen vervoer naar het bureau komen trouwens. Net als het gewone volk van de werkvloer.  

Nu zint dat die plaatsvervangend politiechef(fin) helemaal niet. Die denkt: regeling of niet, ik maak zelf wel uit dat bij mijn status een auto met chauffeur hoort. Dus dat regel ik. En die chauffeur werkt voor mij en dat mag hij weten ook. Ik geef hem gewoon 5% extra salaris in de vorm van een toelage. Dat past wel niet, maar ik ben tenslotte (bijna) de baas. Dat de rest van de organisatie helemaal niks krijgt, vind ik geen enkel probleem. En om heel duidelijk te maken dat er met mij niet valt te spotten, bazuin ik rond dat de medewerkers bang voor mij moeten zijn, heel bang. Ik bepaal hier wat er gebeurt, of dat nou volgens de regels is of niet. En daarmee uit.

Wat valt te constateren in dit misschien toch niet zo hypothetische voorbeeld? Sommige mensen in de top van onze organisatie voelen zich onschendbaar, ze staan boven de wet en verliezen in ieder geval het reële perspectief uit het oog. Eigenlijk terug naar de tijd van Al Capone. Die voelde zich een ‘untouchable’, een onschendbare. Komt dat door de macht? Zoals Lord Acton al in 1887 schreef, “macht corrumpeert, absolute macht corrumpeert absoluut”. En zijn dat de mensen die de gewenste nieuwe cultuur in de politieorganisatie gaan brengen? Welke cultuur is dat dan eigenlijk? Is dat de cultuur van ‘iedereen is gelijk, maar sommigen zijn gelijker dan anderen’? Of, ik trek mij er helemaal niets van aan dat er in deze tijd van crisis en een politie die het met steeds minder geld moet doen geen ruimte is voor dergelijke fratsen? 

Die auto had namelijk ook een surveillanceauto kunnen zijn en die chauffeur een politieman. En dan te bedenken dat de mannen en vrouwen op de werkvloer steeds strenger worden gestraft voor relatief kleine misstappen. En dat de collega’s worden geacht hun eigen auto ten behoeve van de dienst te gebruiken voor € 0,28, zodat er geld bij moet? Ik vraag mij af welke behandeling de plaatsvervangend politiechef(fin) zou moeten krijgen in dit voorbeeld. Wie creatieve oplossingen heeft, kan die mailen naar cbb@acp.nl 

O ja, Al Capone is aan het einde van de rit ook tegen de lamp gelopen. Onterechte hoogmoed is namelijk één van de kenmerken van een ‘untouchable’. En over hoogmoed bestaat een bekend gezegde.