Wie is de ACP?

A. De achtergronden van de christelijk sociale beweging

De ongelijke machtsverhoudingen tussen werkgever en werknemer zijn de ontstaansgrond voor alle vakbonden. Overal waar in Europa industriële samenlevingen ontstonden, zijn ook de vakbonden ontstaan. Werknemers hadden door de fabrieksgewijze productie alleen hun arbeid aan te bieden om in hun levensonderhoud te voorzien. Dat maakte hun positie erg kwetsbaar.

Oorzaken waarom bonden zich organiseerden:

• De slechte woon- en hygiënische omstandigheden waarin de 'arbeiders' verkeerden;
• De willekeur van werkgevers waar het de loonvorming en aanname en ontslag van werknemers betrof,  'arbeiders' waren volstrekt rechtenloos;
• Het ontbreken van goede sociale verzekeringen bij ziekte en werkloosheid, geen oude dagvoorziening;
• De belabberde arbeidsomstandigheden waaronder werknemers hun werk moesten verrichten.

Deze omstandigheden vormden eind 19e, begin 20e eeuw de zogenaamde 'sociale kwestie'. In deze periode kwam het christelijk-sociaal-denken op: sociale problemen vanuit christelijke beginselen oplossen. De noodzaak te komen tot een maatschappijvisie op de sociale nood kwam voort uit:

• De industrialisatie
• De maatschappelijke richting die het socialisme ging heten
• Het ontbreken van een antwoord door de kerkelijke instituties.

Christelijk sociale congres
De kerken verloren in de 19e eeuw de greep op de samenleving. De christelijke kerken ontwikkelden een visie op de sociale kwestie door de pauselijke encycliek Rerum Novarum van paus Leo XIII en het eerste christelijk sociale congres (1891). Via de Bijbel probeerde men een visie op mens en samenleving te ontwikkelen.

Het christelijk sociaal congres boog zich over de vraag wat de houding van christenen moest zijn tegenover de noden van onze tijd. Er werd nagedacht over een rechtvaardiger inrichting van de maatschappij, hoe er aan barmhartigheid (zorg voor elkaar) kon worden gedaan, wat een rechtvaardig loon is, de sociale verzekering en het recht op werkstaking.

Pauselijke encycliek Rerum Novarum
In hetzelfde jaar 1891 kwam de paus met zijn encycliek Rerum Novarum. Het is nog steeds een spraakmakend geschrift, omdat hierin de uitzichtloze ellende van veel gezinnen niet werd verhuld. Het socialisme werd afgewezen. Werkgevers en arbeiders zijn volgens deze paus verantwoordelijk voor elkaar. Er werd aandacht besteed aan de arbeidsvoorwaarden, de kinder- en vrouwenarbeid en ook aan de zondagarbeid. De paus pleitte ook voor de oprichting van vakverenigingen, uiteraard op katholieke grondslag.

Het eerste christelijk sociaal congres en het verschijnen van Reum Novarum hebben een belangrijke impuls gegeven aan de oprichting van vakbonden (CNV en NKV).

B. De historische ontwikkeling van de Politievakbond ACP

Al in 1887 is de eerste politiebond (op neutrale grondslag) opgericht. De Algemene Nederlandsche Politiebond. Zij stelde zich ten doel:

• Verbetering en verheffing van den stand van den politieman in Nederland;
• Aankweken van kameraadschap en onderlinge samenwerking in het belang van de politie en van het publiek;
• Verbreiding van meerdere kennis van het politievak, bij de politie en bij het publiek;
• De oprichting van steunfondsen.

Gemengde gevoelens
De neutraliteit van deze politiebond sprak veel politiemensen in die tijd aan. De politie moest neutraal zijn en zo ook de vereniging waarin zij georganiseerd waren. Desondanks  keek men met gemengde gevoelens naar de oprichting van deze vakbond. Kritiek kwam er met name op haar vermeende revolutionaire ideeën.

Dat er meerdere politiebonden zijn ontstaan in het begin van de vorige eeuw, heeft alles te maken met het feit dat de politie nogal plaatselijk georiënteerd was. Er ontstonden veel plaatselijke en ook categorale politiebonden. Na verloop van tijd bleken die 'neutrale' politiebond toch niet zo neutraal te zijn. Met name de socialistische invloeden spelen een belangrijke rol in de oprichting van op de 'eigen' levensbeschouwing georiënteerde bonden. Het is daarom niet zonder reden dat in het in 1914 en 1915 de landelijke politiebonden St. Michaël en de BCPA werden opgericht.

Tegenwerking
Ondanks veel tegenwerking van de bestaande 'neutrale' bonden groeiden de christelijke bonden gestaag. Een belangrijke impuls voor het christelijke politievakbondswerk was de revolutiepoging van Troelstra. Veel politiemensen werden in die periode gedwongen een principiële keuze te maken. Met name onder invloed van de kerken werd gekozen voor trouw aan de overheid en het koningshuis. En tegen het revolutionaire socialisme.

Voor de Tweede Wereldoorlog waren er vijf soorten politie:

1. De gemeentepolitie
2. De gemeenteveldwacht
3. De rijksveldwacht
4. De Koninklijke Marechaussee
5. De politietroepen.

Voor de Tweede Wereldoorlog hebben de politiebonden met name gestreden voor:

• Goede politie-opleidingen en erkenning van diploma’s;
• Voor gelijke betaling voor gelijk werk (per gemeente verschilde het salaris);
• Voor een goede rechtspositie (politiemensen waren eigenlijk rechteloos en aan de willekeur van hun superieuren overgeleverd);
•  Georganiseerd overleg, zodat ze de gelijke rechtspositie ook konden afdwingen;
•  Een positie bij de korpsen, om te kunnen opkomen voor de individuele belangen van collega’s;
•  Een normale werkweek.

 C. De voorgangers van de Politievakbond ACP

Oprichtingsdata:

• St. Michaël: 29 januari 1914 (de oudste katholieke vereniging was al in 1907 in Tilburg opgericht)
• BCPA (Bond van Christelijke Politie Ambtenaren): 24 augustus 1915
• Oprichting Algemeen Christelijke Politiebond (ACP): 7 januari 1981

Op 11 november 1998 is de naamswijziging Politievakorganisatie ACP doorgevoerd.

De belangrijkste manier om de achterban te bereiken was middels de bondsbladen: De R.K. Politieambtenaar en de Christelijke Politieambtenaar. De invloed van de kerk in deze bladen was voor de Tweede Wereldoorlog enorm groot.

Verschillen met neutrale bonden
Politiemensen hadden eind 19e, begin 20e eeuw niet veel tegen neutrale bonden. Dat veranderde toen zij radicaliseerden door de socialistische invloeden. Bij de confessionele bonden stond het harmoniedenken voorop (en dat is zo gebleven tot aan de dag van vandaag). De neutrale, later socialistische bonden denken meer vanuit het conflictmodel. Met name de revolutiepoging van Troelstra heeft de kloof tussen de ANPB en St. Michaël en de BCPA vergroot.

De naoorlogse jaren
Als je Nederland na de Tweede Wereldoorlog in een aantal ontwikkelingen moet typeren, kun je denken aan:

• Een toenemende verkeersstroom;
• Steeds hogere criminaliteitscijfers;
• Massacommunicatie;
• Een hoge vlucht in de technologische ontwikkeling;
• Welvaart;
• Vrije tijd;
• Sociale zekerheid;
• Individualisering;
• Verzuiling en ontzuiling;
• De gezagscrisis;
• Democratisering;
• Generatieconflicten;
• Popcultuur.

De politievakbonden kregen in de naoorlogse jaren een steeds sterkere positie. Ze onderhandelden niet alleen over salarissen en arbeidsvoorwaarden. Ze werden ook de spreekbuis van de politie over allerlei zaken die het werk van de politie raakten. Deze standpunten beïnvloedden de arbeidsomstandigheden van de leden.

Door de culturele veranderingen kwam de politieorganisatie steeds meer onder vuur te liggen. De taken van de politie werden steeds meer uitgebreid. Elke wetswijziging leidde tot uitbreiding van het politieapparaat. Telkens werden nieuwe diensten of onderdelen gevormd. Dat kwam de eenduidigheid niet ten goede.

Versnippering Rijks- en Gemeentepolitie
Steeds vaker trad versnippering op. Ook tussen de Rijks- en Gemeentepolitie. Omdat de vakministers steeds meer grip op het politieapparaat wensten werd in de jaren tachtig van de vorige eeuw besloten tot een enorm ingrijpende reorganisatie. Het ontstaan van 25 regionale en één landelijk opererend korps (en daarnaast nog het LSOP), eind jaren ’80, begin jaren ’90, heeft diepe sporen bij iedereen nagelaten. Pas begin 21e eeuw komt men langzaam over de gevolgen van deze reorganisatie heen.

De rechtspositie van de politie verbeterde sterk in de naoorlogse jaren. Door de invloed van minister Toxopeus van Binnenlandse Zaken werd eind jaren ’60 veel verbeterd aan de salarissen. De Politiebonden hadden al jaren aangedrongen op salarissen die te vergelijken waren met die in het bedrijfsleven werden gegeven. Ook werd langzamerhand de 40-urige werkweek ingevoerd (in de jaren '90 zelfs de 36-urige werkweek). Speciale aandacht werd gevraagd voor de veiligheid. Bij veel oude dienders leveren de gesprekken over de breuk met het trendvolgen en de bevriezing van de ambtenarensalarissen aan het eind van de jaren ’70 en beginjaren ’80 nog veel frustratie en agressie op. Veel goeds is er echter gedaan op het terrein van de pensioenen, de sociale zekerheid en de ziektekostenverzekering.

Stakingsrecht
Herhaaldelijk zijn er discussies gevoerd over het stakingsrecht. Uiteindelijk is voor elke ambtenaar een – gereglementeerd – stakingsrecht mogelijk. Met name politiemensen hebben nog steeds beperkingen, waar het het recht tot staken betreft. Zo mag de openbare orde en veiligheid niet in het geding komen. Diensten als de noodhulp moeten altijd worden gegarandeerd.

Het politieoverleg
Na 1993 is er (na de sectoralisatie) een Commissie voor Georganiseerd Overleg in Politiezaken (het CGOP) tot stand gekomen. Deze commissie is het officiële overleg tussen de Minister van BZK en de politiebonden over de rechtspositie van de politie-ambtenaar en alles wat daar mee annex is. Op korpsniveau gebeurt dit overleg door het RGOP Regionaal Georganiseerd Overleg in Politiezaken. Tevens werden dienstcommissies , later ondernemingsraden, ingesteld.

Huidige accenten
Naast een constante aandacht voor de verbetering van de rechtspositie van de politie-ambtenaar, goede individuele belangenbehartiging is er vooral veel aandacht besteed aan de verbetering van de positie van de politie in de samenleving. De Politievakorganisatie ACP vindt dat de politie haar werk moet doen met een grote verantwoordelijkheid voor en naar de samenleving. Daarom wordt ook binnen de bond en de politie nagedacht over onderwerpen als diversiteit, integriteit en verantwoordelijkheid. Binnen het politiewerk lag de nadruk op zware criminaliteit, het cellentekort, de procedurefouten, de IRT-affaire, het imagoprobleem en het gezag van de politie.

Sinds 1 januari 2011 is de officiële naam 'Politievakbond ACP'.

D. De visie van de ACP

De visie van St. Michaël en de BCPA voor de Tweede Wereldoorlog was duidelijk en eendimensionaal. Vanaf de 60'er jaren werd de visie onduidelijk en veelkleurig. De invloed van dominees en pastoors was op beide bonden was jarenlang vanzelfsprekend. In de roerige jaren '60 en daarna speelde het geloof en de dogmatiek een steeds minder belangrijke rol bij de christelijke politiebonden.

Geloof werd steeds meer gezien als iets van je persoonlijke leven. Daar hebben organisaties niets mee te maken. Dit soort discussies leiden ertoe dat de St. Michaël en de BCPA een grotere openheid naar andere levensbeschouwingen ging vertonen. Begin jaren ’90 van de vorige eeuw werden veel christelijke organisaties opgeheven of gingen fuseren met neutrale organisaties (VNO en NCW, de werkgeverskoepels).

Vasthouden aan christelijke identiteit
Het is opmerkelijk dat tegen de maatschappelijke stroom in de ACP (zoals ook het CNV) heeft vastgehouden aan de christelijke identiteit. Niet meer dogmatisch, meer vanuit het idee dat de uitgangspunten, de wortels in de christelijk sociale beweging liggen.

De Politievakbond ACP heeft duidelijk gemaakt waar de “Bron” van haar denken te vinden is. Ze verloochent haar roots niet. Echter het is voor een lidmaatschap geen voorwaarde meer om de christelijke identiteit van de ACP te onderschrijven, er wordt wel respect en acceptatie van de uitgangspunten gevraagd.

Visieprogramma Politievakbond ACP
Klik hier voor het ACP Visiepamflet 2012 e.v.

Richtinggevende noties
Gerechtigheid en naastenliefde zijn begrippen die richting geven aan de wijze waarop wij in onze organisatie, in de samenleving en in de verhouding met andere mensen willen staan.

De voorzitter van de ACP

De vice-voorzitter van de ACP

De algemeen secretaris van de ACP:

>>  Naar de ACP blog >>